Recht op voedsel:
Naar het decennium van "ignames"?
Een landbouwproduct doorgegeven door onze voorvaderen
Vóór de komst van de Bantoes, de Soedanezen en de Nijlbewoners, at men in de kampen van de Pygmeeën van de huidige D.R. Congo “ignames”, alsook verschillende andere niet-houtachtige producten uit het bos.
| Voedingsinbreng van 100 gr igname: | |
| Energiewaarde: 101.9 Cal Water: 68.9 g Proteïnen: 2 g Lipiden: 0.1 g Koolhydraten: 22.4 g Voedingsvezels: 1.7 g Calcium: 25 mg Ijzer: 0.9 mg Magnésium: 65 mg Fosfor: 44 mg Potassium: 393 mg Sodium: 10 mg Vitamine A: 2 µg ß-Caroteen: 10 µg Vitamine E: 0.1 mg Vitamine C: 10 mg Vitamine B1: 0.09 mg Vitamine B2: 0.03 mg Vitamine B6: 0.19 mg Vitamine B9: 13 µg |
sss |
| Volgens de experten, bevat de igname 8 keer meer proteïnes dan de maniok. De Igname kan de kwashiorkor doen verdwijnen zonder ziektes of andere vormen van vergiftiging te veroorzaken. |
|
| Bron: | |
Vóór de komst van de Portugezen in Congo, gepaard met de komst van enkele variëteiten van maniok, at men in de keizerrijken, de koninkrijken, de plaatselijke groepen, de dorpen en de kampen van de huidige D.R. Congo, ignames, bananen, coleüs, lathyrus en niet-houtachtige producten uit het bos.
Volgens het Congolese Ministerie van Landbouw staat de maniok in voor 73% van de productie van de levensmiddelen. Bananen (8%), maïs (4%), rijst (2%) en zoete aardappelen (2%) vervolledigen de top vijf. De ignames zouden ongeveer 1% van de totale productie van levensmiddelen omvatten.
Vóór 2021, na een “nationaal decennium van de ignames”, zou de productie van eetbare ignames 8% van de productie moeten omvatten. Evenveel als de bananen. Dit zou kwantitatief, maar vooral ook kwalitatief, het rantsoen voedsel van tientallen miljoenen Congolezen verbeteren.
Een teelt met vele mogelijkheden
Men kan stellen dat gedurende meer dan twintig jaar de maniok zich herhaaldelijk in een crisis bevindt door virale ziekten en andere boosdoeners. Daar maniok 73% van de productie van de voedingsmiddelen vertegenwoordigt in de D.R. Congo, is het logisch dat er veel moeite wordt gestoken om deze crisissen te bestrijden. Vandaar de talrijke nationale en internationale projecten zoals de selectie van de lokale resistente variëteiten, de invoering en acclimatisering van buitenlandse variëteiten,…
Het zou hoog tijd zijn deze curatieve tussenkomsten aan te vullen met een breed programma van diversificatie van voedingsknolgewassen en door het aandeel van ignames ten minste op te voeren tot hetzelfde aandeel als dat van de banaan (8 %). De klimaatveranderingen leveren eveneens gelijkaardige argumenten, zoals deze van de bevordering van agro-biodiversiteit. Herinneren we er ons eveneens aan dat, naargelang de soort en de variëteit, de ignames tot 8 maal meer proteïnes bevatten dan maniok. Voor de voedingsdeskundigen geldt dat hoe meer de voeding gevarieerd is, hoe beter ze is.
Bovendien zijn er andere, niet-gouvernementele actoren die ook graag zouden zien dat de Staat aangepaste middelen ter beschikking zou stellen om de productielijn van de ignames te bevorderen. Zoals het creëren van een netwerk van ignames, een fonds voor de ontwikkeling van de productielijn van ignames, de incorporatie van ignames als prioritaire voedingsteelt in de D.R. Congo, het oprichten van verkoopspunten voor ignames, de informatie en de vorming over de teelt van ignames en de vulgarisatie ervan, enz.
De ignames behoren allemaal tot het Dioscorea geslacht dat ongeveer 600 gekende soorten telt. Daar ze sinds lange tijd steeds in de D.R. Congo en in Afrika aanwezig zijn geweest, bevatten de ignames een grote rijkdom en een zeer brede genetische diversiteit (dit wil zeggen veel soorten en ontelbare gekweekte en wilde variëteiten die verzameld worden). Dit is niet het geval voor maniok, die slechts vijf eeuwen geleden in kleine hoeveelheid via de boten van slavenhandelaars uit Zuid-Amerika overgekomen is.
 |
|
| De Ignames van de tuin van de Parochie Sint Maria van Kimwenza-Kinshasa in 2012 |
|
De ignames kunnen meer dan 20 ton per hectare in minder dan één jaar tijd opbrengen en bewaren gemakkelijk verschillende maanden. De handelswaarde ervan is in de D.R. Congo momenteel hoger dan die van maniok. Over het algemeen moeten de ignames geen detoxificatie ondergaan zoals maniok. Ze groeien in de savanne (de gekweekte soorten), alsook in het bos (vooral de wilde soorten, van protocultuur en van plukken). Men telt zo’n 8 tot 10 soorten die in de D.R. Congo gekweekt worden. De Pygmeeën doen in het bos met verschillende soorten van deze plant aan protocultuur. De jonge scheuten en bladeren van sommige soorten worden ook traditioneel verbruikt in de D.R. Congo en elders in Afrika.
Les jeunes pousses et les feuilles de quelques espèces sont aussi consommées traditionnellement en RDC et ailleurs en Afrique.
Wanneer is het de dag, het jaar en zelfs het decennium van de ignames?
Jacques J. Paulus S. J.
Professor van de "Unité d'Ecodéveloppement et d’Ethnobiologie"
Universiteit van Kinshasa - Unikin
Directeur van de NGO JEEP (Jardins et Elevage de parcelles)