De bevolking is klaar voor de democratie
Drie maanden na de omstreden verkiezingen van 28 november 2011 maakt KBA partner Bagenda Balagizi, Algemeen secretaris van CAB, een stand van zaken op. "De waarheid van de stembussen is niet meer te achterhalen" is een eerste vaststelling. Hoe kan het dan beter voor de toekomstige lokale en provinciale verkiezingen, is logischerwijze de volgende vraag. Enkele reflecties.
De waarheid van de stembussen is niet meer te achterhalen
Alles werd zo vernield, verknoeid en vervalst dat het nooit meer mogelijk zal zijn om de ware resultaten terug te vinden. Er is ook geen belangstelling vanwege het gezag of de CENI (Onafhankelijke nationale verkiezingscommissie) om de waarheid überhaupt terug te vinden. Want de echte resultaten bekendmaken,... dat betekent erkennen dat alles vervalst werd. Dat is dus niet realistisch meer.
De bevolking is niet klaar voor lokale verkiezingen
De ontgoocheling en afkeer zijn zo groot, dat de mensen niet langer het nut inzien van te stemmen, wetende dat mensen voor wie niet gestemd werd uitgeroepen kunnen worden als de gekozenen. We zagen dit keer nochtans de volwassenheid van de bevolking, de grote mobilisatie en echt democratisch gedrag.
Nieuwe criteria zijn nodig
Vóór er provinciale en lokale verkiezingen georganiseerd kunnen worden zijn er criteria nodig.
1. Nieuwe samenstelling van de kiescommissie
Op de eerste plaats is dat de hervorming van de verkiezingscommisssie CENI: een nieuwe voorzitter en een nieuw bureau. Daarnaast moeten provinciale vertegenwoordigers lokaal aangeduid worden door de politieke partijen, het gezag en de civiele maatschappij op een lijst van geloofwaardige en neutrale persoonlijkheden.
Die herziene CENI moet onttrokken worden aan elke vorm van voogdij - zelfs financiële - van de kant van de regering. De kiescommissie moet ook samengesteld zijn uit buitenlandse deskundigen van de Europese Unie en van internationale gespecialiseerde instellingen. De hervorming van de CSAC (le Conseil supérieur de l'audiovisuel et de la communication) en van het Hoog Gerechtshof is niet nodig omdat deze slechts de klankborden zijn van een CENI in dienst van de macht en van de belangen van de meerderheid. Er moet daarentegen een specifiek arrest komen dat, bijvoorbeeld, het Hoog Gerechtshof verhindert de resultaten te blokkeren die in volle transparantie bekend gemaakt zouden worden door de nieuwe CENI.
2. Optimaliseren van het kiesbestand
Men zal de gegevens over de kiezers moeten actualiseren, door het kiesbestand te verbeteren. Op provinciaal vlak bestaan er betrouwbare gegevens, die door de lokale entiteiten 'chefferies' (gezagsgebieden van de stamhoofden) werden opgesteld en die als basis kunnen dienen voor het afleveren van een unieke kiezerskaart, beperkt tot de provinciale/lokale verkiezingen. Zij kennen beter het aantal en de omvang van het lokale electoraat.
3. Voldoende tijd voor het verspreiden van kiesmateriaal
Er zal tijd moeten voorzien worden om het materiaal te verspreiden en na te gaan of alles op zijn plaats is, tenminste 15 dagen vóór de verkiezingen.
4. Controle op de resultaten per kiesbureau
Bij het tellen van de stemmen, zal men verschillende kopieën moeten maken van de rapporten die ter plaatse blijven (één kopie voor de oppositiepartijen, één kopie voor de civiele maatschappij, één kopie voor de locale vertegenwoordiger van het gezag...) vooraleer de resultaten van een bureau doorgestuurd worden naar het compilatiecentrum. De mogelijkheid moet bestaan om de resultaten van de lokale telbureaus over te maken aan het compilatiecentrum én ter nazicht aan lokale organen van de civiele maatschappij.
Erkenning van een collectieve mislukking
Nu moet elke dialoog erop gericht zijn dat het gezag haar mislukking erkent. Meer nog, dat er een collectieve mislukking van de hele politieke klasse vastgesteld wordt en daaruit moeten vervolgens lessen getrokken worden. Een gevolg is ook dat de politici, vermits de presidentiële en wetgevende verkiezingen niet hernomen kunnen worden, zich volledig inzetten in een soort regering van nationale eenheid van beperkte duur (2 tot 3 jaren) gelast met het voorbereiden van nieuwe verkiezingen.
Een dergelijke dialoog vereist internationale bemiddeling (geen Afrikaanse, ofwel de twee samen: een gemengde bemiddeling) met de meest geloofwaardige actoren van het maatschappelijk middenveld.
Rol van de internationale gemeenschap
Uiteindelijk verwacht en vraagt de Congolese bevolking een grotere betrokkenheid van de internationale gemeenschap in heel het verloop, vóór, tijdens en na de provinciale / lokale verkiezingen en andere toekomstige verkiezingen. Het Congolese gezag heeft immers zowel haar onkunde bewezen als haar brutale wil om bedrog te gebruiken.
Aansluitend bij deze rol van de internationale gemeenschap is er ook de financiële steun noodzakelijk om aan de nieuwe CENI een zekere onafhankelijkheid te verlenen ten overstaan van de regering.
Er moet haar echter zeker een sterk mandaat verleend worden, met het recht deel uit te maken van de CENI, die kiescommissie te controleren en opvolging te verzekeren.
Bagenda Balagizi, Algemeen Secretaris van het CAB (Comité Anti Bwaki)- Bukavu, januari 2012.