D.R. Congo 3 maanden na de verkiezingen: 5 voorstellen om uit de impasse te geraken
"Het probleem is het niet aanvaarden van de resultaten van de presidentsverkiezing, zoals ze bekend werden gemaakt door de CENI (Commission Electorale Nationale Indépendante) en het Hooggerechtshof. Er stond bij deze tweede verkiezingen meer op het spel dan het consolideren van de democratie : het behoud van een klimaat van vrede en het vermijden van onlusten, geweld en oorlog". (RODHECIC, KBA-partner in Kinshasa)
5 vaststellingen en 5 voorstellen om uit de impasse te geraken
Door APRODEPED, partner van KBA in Bukavu.
Vaststelling 1 : er leeft grote frustratie bij de bevolking
Er is grote frustratie bij de bevolking. Die is het gevolg van het feit dat de CENI geen rekening lijkt te houden met de onregelmatigheden. De enige manier om de waarheid van de kiespolls van 28 november 2011 te reconstrueren, is het natellen van de resultaten. Die hertelling moet zich baseren op de notulen van de tellingen en de resultatenfiches van de kiesbureaus die opgemaakt werden op het ogenblik van de telling.
Die fiches en notulen zijn geloofwaardig omdat ze opgemaakt werden in het bijzijn van getuigen en waarnemers. De fraude situeerde zich bovendien ook meer in de lokale compilatiecentra en op het niveau van de algemene directie van de CENI. Het is dus op dit niveau dat uitgezocht moeten worden of de verschillende documenten die opgemaakt werden in de bureaus overeenkomen met de resultaten zoals ze door de CENI bekend werden gemaakt.
› Naar een oplossing 1: de resultaten hertellen.
Vaststelling 2 : het vertrouwen moet worden hersteld
De bevolking heeft het recht om de oorzaken te kennen van de vastgestelde onregelmatigheden én de palliatieve oplossingen om ze aan te pakken. Dat moet het vertrouwen herstellen dat in de loop van het verkiezingsproces verloren is gegaan.
› Naar een oplossing 2: er is nood aan een echte dialoog. Die moet gevoerd worden door de hele politieke klasse met de actieve betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en onder het wakend oog van de internationale gemeenschap.
Vaststelling 3 : er zijn wettelijke en institutionele tekortkomingen
De afgelopen verkiezingen hebben duidelijk gemaakt dat er nog werk aan de winkel is wat de stembusgang betreft. Juridische en institutionele gebreken namen de overhand op het blinde optimisme van de CENI, die hoopte transparante en vreedzame verkiezingen te organiseren.
Een voorbeeld: voor de parlementsverkiezingen werd het Hooggerechtshof aangeduid als bevoegde jurisdictie in geval van kiesgeschillen. Het had echter aangesteld moeten worden als een tweedelijnsorgaan, zodat de Hoven van Beroep op de eerste lijn als bevoegde jurisdictie zouden kunnen optreden. Aangezien elke provincie een Hof van Beroep heeft en hoofdstad Kinshasa zelfs twee, zou elk van deze hoven minder belast worden en zaken dus efficiënter kunnen afhandelen, doordat hun bevoegdheid territoriaal afgebakend is.
En een ander voorbeeld: de enige vereiste voor de medewerkers van de kiesbureaus was dat ze moesten kunnen lezen en schrijven zodat ze een vorming konden volgen over de uitvoering van het verkiezingsproces. Dat was onvoldoende, het gevolg ervan was immers dat sommigen van hen blijk hebben gegeven van lacunes, die een invloed hadden op het verloop van de stembusgang.
› Naar een oplossing 3: sommige instellingen van het verkiezingsproces moeten verbeterd worden en hervormingen doorgevoerd voor de organen die het verkiezingsproces reguleren: de CENI, de CSAC en de gerechtshoven.
Vaststelling 4: de kiescommissie CENI, nog afgezien van de door haar gemaakte fouten die flirten met fraude, kenmerkte zich door een manifest gebrek aan voorbereiding
Daarom loopt het vragen aan de CENI om nu provinciale verkiezingen te organiseren, vooraleer de commissie een balans van de gemaakte fouten heeft opgemaakt, het risico dat het wantrouwen waar de commissie nu mee af te rekenen heeft, nog versterkt wordt.
› Naar een oplossing 4: de CENI moet grondig de balans opmaken.
Vaststelling 5 : de internationale gemeenschap is niet doeltreffend genoeg
De rol van de internationale gemeenschap kan niet genegeerd worden. Ze heeft een zekere morele autoriteit waarvan de impact niet minder verwaarloosbaar is in ons land. Ze draagt eveneens financieel bij aan het verkiezingsproces, een steun die nodig blijft.
De internationale gemeenschap moet van heel dichtbij de toekomstige verkiezingen in de Democratische Republiek Congo volgen en proberen op eventuele crisissen te anticiperen met een actieve diplomatie bij de Congolese politieke overheden.
Het mag echter op geen enkele manier een inmenging zijn want dat zou het wantrouwen enkel benadrukken dat de Congolese bevolking vaak heeft ten aanzien van die gemeenschap, die soms weinig onpartijdig is.
De aanwezigheid van een belangrijke delegatie in de hoedanigheid van internationale waarnemers, is een manier om zich op directe wijze in de situatie in te werken en heeft op zijn beurt ook een afschrikkend effect.
Om doeltreffender te zijn moet hun rol herbekeken worden.
› Naar een oplossing 5: hun aantal moet omhoog maar de internationale waarnemers moeten ook aanwezig blijven tot in de lokale compilatiecentra en het zou verstandig zijn om een daadwerkelijke coördinatie te overwegen tussen nationale en internationale waarnemers. Dit zal vanzelfsprekend hun vermogen versterken om de transparantie van de verkiezingen positief te beïnvloeden.
