Een ecologische en duurzame familiale landbouw
In Nyabututsi op 4 km van Gitega, hebben grondspeculanten in de loop van de jaren '80 de inwoners ertoe aangezet hebben hun akkers te verkopen. De meesten hebben tot zelfs hun stukjes moerasgrond verkocht waar ze boontjes, maïs, groenten, wortelknollen teelden, om zo de overgangsperiode tussen de seizoenen te overbruggen. Van de ene dag op de andere hadden vele families geen grond meer.
Vandaag is Nyabututsi een wijk geworden van de stad Gitega. Duurzame bouwwerken zijn er als paddenstoelen uit de grond gerezen. De bewoners van de heuvel leven niet meer van landbouw alleen. De handelsactiviteit heeft de overhand genomen op de plaatst genoemd “kuri plage”. Er is een gewemel van kiosken, communicatiekramen, drank-en eetgelegenheden. Elke dag is er daar een kleine markt. Vrouwen verkopen vruchten en groenten langs de weg.
De conflicten over het grondbezit zijn er frequent. Degenen die vertrokken zijn willen terugkomen en hun vroegere gronden terugkrijgen. Dat is niet meer mogelijk. Dat lokt heel wat twisten uit. Integere mannen en vrouwen, ‘Bashingantahe’ genaamd, doen voortdurend bemiddelingen. Ze krijgen geen enkel salaris van de staat. Na hun bemiddelingssessies, worden ze bedankt door de mensen die in een twist verwikkeld zijn en uitgenodigd voor een vriendschappelijke ontmoeting. Het is een gelegenheid om de banden van goed buurschap weer aan te knopen.
Tijdens het bezoek aan de Nkima heuvel in de gemeente Taba, op zo’n 40 km. van Gitega, heb ik zeer vruchtbare gronden gezien. De chemische meststoffen die vaak slecht gedoseerd zijn worden hier niet courant gebruik. De inwoners oefenen er een familiale landbouw uit met traditionele methodes. Op het eerste zicht, zijn de kinderen er niet ziek. Ze hebben blijkbaar genoeg te eten. Ze glimlachen, maar toch zijn de tekenen van armoede duidelijk zichtbaar. Ook daar zijn 
de landbouwgronden te klein geworden.
De families verscheuren zich om stukken akkers van iemand anders te bezetten. Ze bouwen er zelfs huizen om hun eigendom duidelijk te tonen. De eigendomsconflicten zijn er vinnig en fel. De Bashingantahe gebruiken veel diplomatie in het belang van de goede buurschap.
