Artikelindex
Het Oosten van de D.R. Congo: De uitdagingen van de vrede
Een zo lang verwachte periode van rust
Na lange jaren van onveiligheid en botsingen, lijkt een bladzijde omgeslagen. De gewapende opstandelingengroep M23 lijkt geneutraliseerd.
De Congolese bevolking leeft in een euforie. Zij is het niet gewoon dat de FARDC (Congolese leger) een overwinning behaalt. Met het einde van de vijandelijkheden, verschijnt er een straaltje hoop op vrede aan de horizon. De Internationale Gemeenschap lijkt vastbesloten een einde te stellen aan het bestaan van gewapende bendes, en zij veroordeelt de landen die deze bendes steunen. De UNO zou meer operationele middelen inzetten, onder meer met de brigade die de gewapende bendes moet opsporen, met de steun van drones (onbemande vliegtuigjes) die de grens bewaken. De Congolese regering heeft ook begrepen dat er een meer operationeel bevelhebberschap moet ingesteld worden.
Het einde van de oorlog?
 |
| Een gezamenlijk patrouille van de FARDC en de MONUSCO |
De regering van de D.R. Congo en de M23 hebben documenten ondertekend die hun onderhandelingen afsluiten die ze in december 2012 in Kampala begonnen waren. Raymond Tshibanda N’tunga Mulongo, Congolees minister van Buitenlandse Zaken, neemt nota van de verklaring van de M23. Hij kondigt zijn beslissing aan om het de M23 te vergemakkelijken in het in praktijk brengen van zijn belofte door een programma van demobilisatie, ontwapening en sociale integratie. Het Programma van Stabilisering en van Heropbouw van de Zones die uit de gewapende conflicten komen, (STAREC) zal gereactiveerd worden. Bovendien zal hij ook in het Parlement een wetsvoorstel van amnestie indienen voor de strijders van de M23. De regering is wel duidelijk geweest dat deze amnestie niet de strijders betreft die betrokken waren in misdaden van volkerenmoord, oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid, verduistering van openbare gelden, ronselen van kindsoldaten, seksuele gewelddaden. Deze maatregel zou ook moeten toegepast worden voor leden van het Congolese leger die betrokken zijn geweest bij deze misdaden zodat zij niet vrijgesteld worden van achtervolgingen. Het wordt echter niet vermeld in het document van de regering.
 |
| Vrede, veiligheid en mensenrechten zijn een noodzakelijke garantie voor de oorlogsvluchtelingen om terug naar huis te gaan en zich bezig te houden met hun werk |
De Internationale Gemeenschap zou ook sancties moeten nemen tav individuen en landen die de opstandelingen steunen. Zij moet de lokale vredesinitiatieven steunen in de gebieden die door de oorlog beproefd werden, om deze te stabiliseren en de vrede op te bouwen. KBA heeft niet gewacht en heeft reeds een project afgewerkt met 4 partners in Zuid-Kivu voor de opbouw van de vrede. Een ander vormingsproject voor burgerlijke actie zal gelanceerd worden, ten voordele van de decentralisatie en van goed bestuur in hetzelfde gebied.
Vandaag verbergt de euforie, verbonden met de neutralisatie van de M23, een realiteit. Ook al heeft de overwinning van de FARDC het moreel van de Congolese soldaten opgedreven en het vertrouwen van de bevolking in het nationale leger en in de MONUSCO hersteld, het is slechts een gewonnen veldslag en nog niet de oorlog. Inderdaad, er zijn nog gewapende groepen die moeten geneutraliseerd worden, meer bepaald de FDLR, de ADF-Nalu en de MaïMaï.
Er zijn botsingen aan de gang met de ADF-Nalu. Vele families vluchten met duizenden weg van deze onveilige situatie. Zij moeten overleven in hachelijke omstandigheden, dikwijls zonder de minste bijstand, zonder eten en hygiëne en worden zo dikwijls aan ziekten blootgesteld. Er volgen ook slachtingen en ontvoeringen.
Als gevolg van de neutralisatie van de M23 en de jacht op andere gewapende groepen, heeft Noord Kivu de overgave gekend van ongeveer 2000 ex-strijders van gewapende groepen. Zij werden opgevangen in centra die spijtig genoeg onvoldoende uitgerust zijn om tegemoet te komen aan de noden aan drinkbaar water, latrines en hygiëne. Zo worden deze ex-strijders blootgesteld aan ziekten.
Maar amper verslagen, zou de M23 bezig zijn zich weer op te bouwen. Volgens Martin Koebler, de aanvoerder van de MONUSCO, is de M23 bezig jonge mannen te rekruteren in Rwanda om de oorlog te herbeginnen. Gewapende individuen, van wie de bevolking denkt dat zij strijders van de M23, hebben schoten uitgewisseld met soldaten van de FARDC.
Er moet ook opgemerkt worden dat er strijders van de gewapende groepen zijn die zich overgeven aan de FARDC of aan de MONUSCO zonder hun wapen. Waarvoor zullen de wapens dienen die zij niet afgeven?
Enkele tekens van vrede
 |
|
Een vredesconcert : jonge meisjes |
De bevolking keert vol vertrouwen weer naar huis dankzij de aanwezigheid van de FARDC en de MONUSCO die de dorpen veilig gemaakt hebben.
Sommige economische activiteiten hernemen: de markten vinden geleidelijk hun ritme terug, zoals die van Goma Virunga. Ondanks de slechte betrekkingen aan de top tussen Rwanda en de D.R. Congo, stelt men uitwisselingen vast tussen de Rwandese en de Congolese bevolking: de verkoopsters van vruchten en groenten van Rwanda steken de grens over om hun oogst te gaan verkopen op de grote markt van Goma Virunga in Congo. Rwandese werklieden hernemen de weg naar Congo om er werk te zoeken en hun kost te verdienen. Kleine Congolese handelaars treden Rwanda binnen om er schoenen, kledij en andere kleine materiële dingen te verkopen op de markt van Gisenyi. Ze keren terug met voedingsmiddelen die in het Oosten van de D.R. Congo ontbreken.
De brandmerken van de oorlog blijven bestaan
De verwoestingen veroorzaakt door de oorlog vereisen de wederopbouw. Heel wat huizen en infrastructuren werden vernield tijdens de botsingen, mensen werden nagejaagd of straffen opgelegd aan bewoners die zich niet onderwierpen aan het gezag van de M23.
Op sommige plaatsen is de veiligheid nog altijd niet helemaal verzekerd door de aanwezigheid van miliciens of dieven. In de zones die geraakt werden door de conflicten, werden de landbouwactiviteiten nog niet hernomen. De M23 zou mijnen hebben achtergelaten in de velden en de dorpen in de omgeving van de stad Goma. Sinds het heropenen van de scholen, aarzelen sommige ouders om hun kinderen naar school te sturen, niet enkel vanuit hun psychische verwonding, maar ook uit vrees voor de mijnen die achtergelaten zouden zijn door de strijders van de M23. Deze situatie vindt men vooral in de dorpen van Kibati en Kanyaruchinya. Het ontmijnen vereist veel geduld en vergt een lange periode. Intussen blijft de voedselzekerheid nog voor een lange tijd bedreigd.
Bovendien is het wantrouwen voelbaar in sommige gemeenschappen. De bewoners die de bezetting van de M23 ontvlucht zijn en die nu terugkeren in hun gemeenschappen behandelen degenen die gebleven zijn als verraders en “collabo’s”. Een innerlijk tot vrede komen is noodzakelijk om het sociale weefsel weer aaneen te hechten. Dat is de uitdaging van de verzoening.
Erick-Bayard Rwantango,
Dit artikel werd opgesteld vanuit de inlichtingen van Radio Okapi, International Crisis Group, de Facebook pagina van de FARDC en de MONUSCO.
